Bất công cho doanh nghiệp công nghiệp môi trường

Lãnh đạo Tập đoàn Than Khoáng Sản Việt Nam (TKV) từng tiết lộ, trong kế hoạch phát triển lâu dài TKV ưu tiên đầu tư phát triển các DN công nghiệp môi trường. Tuy nhiên, khi bắt tay vào thực hiện thì các DN này gặp phải không ít khó khăn, đặc biệt là những ưu đãi, hỗ trợ DN của cơ quan quản lý chưa sát và mang lại hiệu quả như mong muốn.

Thủ tướng Chính phủ vừa phê duyệt Ðề án phát triển ngành công nghiệp môi trường Việt Nam đến năm 2025. Mục tiêu đến năm 2025, ngành công nghiệp môi trường sẽ trở thành ngành kinh tế có đóng góp quan trọng, cơ bản đáp ứng nhu cầu về bảo vệ môi trường trong nước.

Nhiều trở ngại từ chính sách

Kết quả thống kê trên phạm vi 20 tỉnh thành cả nước năm 2016 cho thấy, có hơn 3.000 DN đang hoạt động trong lĩnh vực môi trường. Tuy nhiên đa số các DN đều hoạt động với quy mô nhỏ, hẹp.

Mặc dù ngành công nghiệp môi trường đã có những bước đi ban đầu nhưng sự phát triển của ngành công nghiệp môi trường ở Việt Nam vẫn có nhiều trở ngại, theo chuyên gia Nguyễn Hữu Trí đó là: Chưa hình thành cơ quan đầu mối phát triển công nghiệp môi trường, thị trường cho công nghệ và dịch vụ môi trường chưa phát triển; đội ngũ các nhà khoa học và công nghệ môi trường còn yếu và thiếu, đặc biệt là chuyên gia có trình độ cao và kinh nghiệm lâu năm.

Lãnh đạo Tập đoàn Than Khoáng Sản Việt Nam (TKV) từng tiết lộ, trong kế hoạch phát triển lâu dài TKV ưu tiên đầu tư phát triển các DN công nghiệp môi trường. Tuy nhiên, khi bắt tay vào thực hiện thì các DN này gặp phải không ít khó khăn, đặc biệt là những ưu đãi, hỗ trợ DN của cơ quan quản lý chưa sát và mang lại hiệu quả như mong muốn.

Đại diện Vinacomin thuộc TKV cho biết, NĐ 04/2009/NĐ-CP ngày 14/01/2009 của Chính phủquy định các dự án đầu tư xây dựng công trình bảo vệ môi trường do các DN công nghiệp môi trường đầu tư xây dựng và quản lý vận hành thay cho DN sản xuất khác không được hưởng các chế độ ưu đãi. Trong khi các dự án đầu tư xây dựng công trình bảo vệ môi trường phần lớn nằm trong diện tích thuê đất. Do vậy nhà nước cần miễn không phải làm thủ tục thuê đất đối với các trường hợp này.

Trao đổi với DĐDN, một DN khác thừa nhận, đầu tư vào lĩnh vực công nghiệp môi trường đòi hỏi nguồn vốn lớn trong khi lại chưa có nhiều mức ưu đãi vay cho các DN này. Bên cạnh đó, giá dịch vụ môi trường ở mức thấp nên ít hấp dẫn nhà đầu tư. Đây là trở ngại lớn đối với sự phát triển của ngành công nghệ môi trường.

Phải được xã hội hóa

Kết quả nghiên cứu của Viện nghiên cứu Chiến lược và Chính sách công nghiệp của Bộ Công Thương mới đây cũng chỉ rõ, ngành công nghiệp môi trường Việt Nam đang đứng trước những thách thức không nhỏ. Cụ thể, đến nay năng lực ngành công nghiệp môi trường mới đáp ứng được 2-3% nhu cầu xử lý nước thải đô thị, 15% nhu cầu xử lý chất thải rắn, khoảng 14% nhu cầu xử lý chất thải nguy hại; nhiều lĩnh vực như tái chế dầu thải, nhựa phế liệu, chất thải điện, điện tử chưa phát triển.

Nguyên Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường Nguyễn Minh Quang thừa nhận, Việt Nam vẫn còn trên 20% các khu công nghiệp, khu chế xuất chưa có hệ thống xử lý nước thải tập trung: 85% các đô thị đang sử dụng các bãi chôn lấp chất thải không hợp vệ sinh, chỉ khoảng 9% đô thị có nhà máy xử lý rác thải kết hợp chế biến phân hữu cơ.

Do vậy Bộ trưởng khẳng định: “Trong thời gian tới phải tạo cơ chế huy động, hình thành ngành công nghiệp bảo vệ môi trường hay nói cách khác bảo vệ môi trường phải được xã hội hóa để các DN có thể tham gia tích cực khắc phục vấn đề môi trường ô nhiễm và xử lý chất thải. Phải coi đầu tư cho môi trường cũng chính là đầu tư cho phát triển, có nghĩa là đầu tư cho nguồn vốn tự nhiên và ngành tài nguyên môi trường cũng là ngành mang lại lợi ích kinh tế và môi trường, giải quyết vấn đề công ăn việc làm trong tương lai”.

Chuyên gia kinh tế Nguyễn Hữu Trí – Giảng viên Luật, Học viện Chính trị quốc gia TP HCM:Hợp tác chặt chẽ với các hiệp hội ngành nghề

Để đạt được mục tiêu đến đến năm 2025, phát triển ngành công nghiệp môi trường thành ngành kinh tế có đóng góp quan trọng trong cơ cấu phát triển ngành công nghiệp Việt Nam cần phải có sự hợp tác chặt chẽ với các Hội, Hiệp hội ngành nghề để trao đổi kinh nghiệm, hỗ trợ nhau trong hoạt động, hướng tới sự phát triển bền vững ngành công nghiệp môi trường Việt Nam. Phát triển thị trường và thu hút đầu tư phát triển ngành công nghiệp môi trường. Đẩy mạnh các hoạt động xuất khẩu hàng hoá và dịch vụ môi trường mà Việt Nam có lợi thế và khả năng cạnh tranh, khuyến khích DN nhập khẩu hàng hoá và môi trường trong nước chưa sản xuất được. Tiết kiệm năng lượng trong sản xuất và tiêu dùng đang được quan tâm của toàn xã hội. Nhu cầu về công nghệ và thiết bị công nghiệp môi trường đến năm 2020 được xác định là rất cao. Tuy nhiên, các sản phẩm thiết bị tiết kiệm năng lượng hoặc sử dụng năng lượng mới, năng lượng tái tạo chưa được phát triển nhiều. Chính vì vậy, kết quả thu hút các nguồn vốn đầu tư vào phát triển ngành công nghiệp môi trường và tiết kiệm năng lượng còn thấp, chưa tương xứng với yêu cầu của xã hội.